هَمِه کُرسی

برجام بی جام

گفتآری در باب راه‌های پیش روی جمهوری اسلامی پیرامون برجام

گزارش کرسی آزاداندیشی با موضوع «برجام بی جام» که چهار دانشجوی دانشگاه شاهرود به بحث گفتگو در خصوص برجام در تاریخ چهار‌شنبه ۱۲ شهریور پرداخت.

در این کرسی چهار دانشجو به بحث و گفتگو در خصوص راه‌های پیش روی جمهوری اسلامی پیرامون برجام پرداختند که گزارشی از آن در ذیل این مطلب تهیه‌شده است.

 

مهدی مرندی در ابتدا صحبت‌های خود را این‌گونه آغاز می‌کند:

مهم‌ترین اقدامی ایران می‌تواند انجام دهد این است که سناریویی بچیند که اگر تحریم‌ها برگردد، ایران از برجام خارج شود.

 

رضا خرمی در ابتدای صحبت‌های خود می‌گوید:

اصلاً نیازی به این نیست در برجام، بندی مبنی بر خروج از آن در صورت بد قولی طرف مقابل گنجانده شود.

این یک امر بدیهی و پذیرفته شده است که اگر طرف مقابل قراردادی به تعهدات خود عمل نکرد، طرف دیگر از آن قرارداد خارج شود.

 

سید سجاد سجادی این‌طور بحث را ادامه می‌دهد:

لاشه پوسیده

باید آسیب‌شناسی کنیم که آیا در آینده، ماندن در برجام به امید این‌که این قرارداد با اروپا یا سایر کشورها پیش رود، به نفع ماست؟ اصلاً آیا این شدنی است و یا کاری به این نداشته باشیم مکانیسم ماشه فعال می‌شود یا خیر. به نظر من ما هیچ دلیل منطقی‌ای نداریم که بخواهیم به طور یک‌طرفه در پیمان غیرمنطقی بمانیم. در صورت فعال‌سازی این مکانیسم باید کاری انجام دهیم که یک سال پیش در زمان خروج آمریکا انجام ندادیم.

به‌طورکلی مذاکره به کشوری که با آن در شرایط برابر نیستی اشتباه است و اگر این‌طور نباشد به یک معاهده یک‌طرفه تبدیل می‌شود که شما هر امتیازی می‌دهید و هیچ‌چیزی نمی‌گیرید. مذاکره چیز مذمومی نیست اما با یک تیم بهتر با یک شرایط بهتر.

امروز ما با قراردادی طرفیم که هیچ سودی برای ما ندارد.

چند راه پیش روی ماست یا اینکه در برجام بمانیم که فکر دولت نیز این است و به بقیه تعهدات عمل کنیم.

یا باید تمام نظارت‌ها را قطع کنیم. این نقطه‌ای است که طرف مقابل از آن احساس خطر می‌کند.

گام دیگر خروج جمهوری اسلامی از npt است. ما برای سال‌های آینده برای اینکه بتوانیم بیشتر امتیاز بگیریم نیازمند خروج از آن هستیم.

 

آقای شکوری نیز این‌طور ادامه می‌دهد:

مکانیسم ماشه از ۳۰ مرداد و از زمان  ارسال قطع‌نامه آمریکا به سازمان ملل استارت خورده است. طبق معاهدات بین‌المللی آمریکا از مکانیسم ماشه برجام استفاده نمی‌کند از مکانیسم ماشه قطع‌نامه ۲۲۳۱ استفاده می‌کند. ۱۰ روز از فرصت کشورهای عضو و ۲۰ روز از فرصت رئیس شورای عالی امنیت برای ارائه مستندات گذشته است. با این حساب مکانیسم ماشه قطع‌نامه ۲۲۳۱ فعال می‌گردد.

دولتی که با ترس برخورد می‌کند دیگر جای امیدواری نمی‌گذارد. تنها امید باقی‌مانده مجلس است.

در نهایت ما باید از برجام خارج شویم.

 

آقای مرندی در ادامه صحبت‌های خود می‌گوید:

ما در تمام قرارهای بین‌المللی که امضا کردیم، قوه عاقله‌ای که باید نظر می‌داد از زمین بازی خارج شد. دولت تمام راه‌ها را بست و بعد از این که این قرارداد امضا شد، اجرا شد تازه به دست دیگر نهادها رسیده. به طور کلی رویکرد دولت نسبت به این مسائل این است.

مکانیسم ماشه، تحریم تسلیحاتی است و از این جهت برای ما اهمیت دارد که به ازای فروش نفت که می‌خواستیم فناوری‌های نظامی از چین و روسیه وارد کنیم دیگر این عمل ممکن نیست. از جهت دیگر با فروش نفتی که به این دو کشور می‌کند می‌تواند تحریم‌های نفتی را نیز نابود کند.

در دنیا یک تئوری وجود دارد به نام تئوری بهینه پارتو یعنی هر چیزی در دنیا ثابت است از جمله اصول، قدرت سیاسی و اقتصادی. اگر ایران در عراق و دیگر نقاط منطقه، قدرت سیاسی به دست آورد، در اصل قدرت سیاسی آمریکا را محدود می‌کند. پس طبیعی است آمریکا یا هر کشور دیگری به جهت محدود شدن قدرت و بازارهایش و هر هژمونی که ساخته است، یک واکنشی در قبال آن انجام دهد که می‌شود تحریم‌های ایران. این نشان‌دهنده قدرت ایران در منطقه است.

رویکرد ایران باید یک پکیج باشد. خبر خروج ایران از برجام می‌تواند سیگنالی به دنیا دهد که ایران آن ایران قدیم نیست و هر ذلتی را قبول نمی‌کند.

 

آقای خرمی در پاسخ به این سؤال که تأثیرات خروج از برجام چیست این‌طور پاسخ می‌دهد:

نظر من این است باید تا انتخابات ریاست جمهوری خودمان در برجام بمانیم حتی اگر مکانیسم ماشه فعال شود.

آمریکا برای بستن توافق جدید نیاز دارد ایران از برجام خارج شود؛ بنابراین ما باید این توافق را حفظ کنیم تا دولت حریص نشود و به توافقی دوباره فکر کند. دولت یک سال دیگر زمان دارد برای بازیابی هویت خودش، که برجام است.

خروج ما از npt سبب اجماع جهانی دوباره علیه ما می‌شود زیرا تفسیر آن‌ها از این اقدام، ساخت بمب اتمی توسط ایران است. ورود ما به npt اشتباه بوده اما به این سادگی نمی‌توانیم خارج شویم.

ما باید در دولتی اصولگرا از این توافق خارج شویم و از این ترسی نداشته باشیم که دولت دوباره به سمت توافق می‌رود. در این دولت ما یک فرصت خروج داشتیم آن‌هم زمانی بود که آمریکا از برجام خارج شد. در آن زمان دنیا این حق را برای ما قائل بود ولی الآن به این شکل نیست.

 

آقای سجادی این‌گونه به ادامه بحث می‌پردازد:

به این شکل نیست که دولت به سادگی اجازه مذاکره داشته باشد این‌طور که دوستان می‌فرمایند. دولت بعدی هم اگر از اصول‌گرایان باشد فرق زیادی با این دولت ندارد. امثال آقای قالیباف و غیره با تصمیم دولت حاضر همراهی می‌کردند و می‌خواستند آن را به نام خود بزنند.

صحنه روابط بین‌الملل صفحه قدرت است و لاغیر. امروزه نیز اجماع جهانی برای عدم خرید نفت ایران وجود دارد و من نمی‌دانم منظور دوستان از اجماع جهانی دیگر چیست. ضربه‌ای که ما خوردیم همین است که صحنه واقعی روابط بین‌الملل را ندیدم که صحنه قدرت است.

اتفاقاً خروج ما از npt  سبب می‌شود اروپا به این فکر کند که این حرکت یک نظمی را در خاورمیانه از بین می‌برد و این برای آن‌ها ترسناک است.

به طور خلاصه اگر بخواهم بگویم در درجه اول باید از تعهدات آژانس خارج شویم. تا ما جواب درخور و مناسبی ندهیم طرف مقابل موضع ما را متوجه نمی‌شود.

 

آقای شکوری در ادامه صحبت‌های خود این‌گونه بیان می‌کند:

عملاً از برجام نفع و فایده‌ای متوجه ما نشده است. چپی‌ترین چپ‌ها و راستی‌ترین راست‌ها هم الآن موافق خروج برجام هستند. خروج از برجام تأثیر روانی مثبتی نیز در جامعه خواهد داشت.

اصلاً خروج ما از برجام چه تبعاتی خواهد داشت؟

اگر در زمان خروج آمریکا زمان مناسبی برای خروج بوده امروز در زمان فعال‌سازی مکانیسم ماشه زمان بهتری است برای این کار.

 

آقای مرندی در جمع‌بندی صحبت‌های خود گفت:

آمریکا تمام تصمیمات خود را از دریچه هزینه و فرصت نگاه می‌کند و برای اجرای سیاست‌های خود منافع را مدنظر قرار می‌دهد. اگر به این نتیجه برسند که فرصت اجرای مکانیسم ماشه از هزینه آن بیشتر است قطعاً به این کار اقدام می‌کند و برعکس اگر هزینه بیشتر باشد این کار را نمی‌کند.

نکته اینجاست که ما باید کاری کنیم این هزینه برای آمریکا افزایش یابد. پوشاندن ضعف‌های داخلی در این مسیر تعریف می‌شود… به طور مثال ماجرای تحریم بنزین و تأسیس پالایشگاه ستاره خلیج‌فارس را می‌توان نام برد…

 

آقای خرمی نیز در ادامه صحبت‌های خود این‌طور بیان می‌کند:

تفاوت دولت بعدی با این دولت این خواهد بود که ماهیت خود را در برجام و مذاکره نمی‌بیند و این وضعیت بهتری را ایجاد خواهد کرد.

این‌طور که دوستان بیان کردند که چطور پاکستان از npt خارج شد باید بگویم ما تفاوت داریم و این متفاوت ناشی از آرمان‌های ماست که می‌خواهیم فرهنگ مقاومت را در کشورهای دیگر به وجود آوریم. طبق اصل پارتو اگر ما بنا بر گسترش این فرهنگ داشته باشیم، طرف مقابل نفوذش کمتر خواهد شد و این طبیعی است به مقابله با ما درآید. پاکستان از این نظر تفاوت دارد و این مقایسه درست نیست.

من خود موافق خروج از برجام هستم ولی نه در این موقف. خواستم صحبت‌هایی را بیان کنم تا از جنبه‌های دیگر نیز به این موضوع نگاه کنیم نه این لزوماً به این معنی نیست که خودم با این صحبت‌ها موافق باشم.

 

آقای سجادی در بخش پایانی و در جواب به این که موضع رهبری در این باره چیست، گفت:

این که ما امروز چه موضعی بگیریم و فضای ذهنی جامعه را چگونه آماده کنیم در تصمیمی که رهبری می‌گیرد تأثیر دارد. در شرایطی که جامعه آمادگی خروج از برجام را ندارد طبیعتاً ولی‌فقیه همچنین دستوری نخواهند داد. تصمیمات رهبری وابسته به فضایی است که از جامعه حس می‌کنند.

عمده کاری که ما می‌توانیم انجام دهیم است که فضای جامعه را تا حد ممکن روشن کنیم و مطالبت مردم را بالا ببریم تا بتوانیم در تصمیمات رهبری نیز تأثیر داشته باشیم.

من همچنان استدلال دوستان برای باقی ماندن در برجام را متوجه نمی‌شوم و به نظر من خروج از آن هیچ هزینه‌ای برای ما ندارد و می‌تواند دست برتر را در سایر تصمیمات به ما بدهد.

 

آقای شکوری نیز این‌چنین به جمع‌بندی صحبت‌های خود پرداخت:

ما کلی بنده اجتماعی و نهادهای مختلف داریم و این که بخواهیم تمام اقدامات را معطوف به رهبری کنیم نامردی است. این که دولت شجاعت و جسارت نشان ندهد و مردم و نمایندگان مجلس از دولت مطالبه نکنند و بخواهیم از رهبری انتظار داشته باشیم تصمیم خروج از برجام را بگیرند انتظار درستی نیست.

مشکل اصلی ما دولت ضعیف و ترسوی ماست. تمام امید ما به مجلس است تا بتوانند در این زمینه کاری کند.

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا