هَمِه کُرسی

به روایت آب

گفتآری در باب بحران آب در استان‌های اصفهان، یزد، خوزستان و چهارمحال و بختیاری

گزارش کرسی آزاداندیشی با موضوع «به روایت آب» که دانشجویان چهار استان یزد، اصفهان، چهارمحال و خوزستان به بحث گفتگو در خصوص بحران آب در استان‌های خود در تاریخ سه‌شنبه ۴ شهریور پرداختند.

در این کرسی دانشجویان به بحث و گفتگو در خصوص کمبود آب، ریشه مشکلات، و چگونگی حل آن در چند استان پرداختند که گزارشی از آن در ذیل این مطلب تهیه‌شده است.

 

حسین ساکت درباره کمبود استان اصفهان، صحبت‌های خود را به این شکل آغاز می‌کند:

مشکل آب استان اصفهان چندین پیامد دارد. به دلیل جاری بودن آب زاینده‌رود در دو سال گذشته، گردشگری مقداری رونق گرفته است و اگر آب زاینده‌رود قطع شود دوباره گردشگری با مشکلاتی روبه‌رو می‌شود . مشکلات دیگر به باتلاق گاوخونی و پیامدهای زیست‌محیطی که در ادامه خواهد داشت مربوط می‌شود و فشارهایی که بر کشاورزان وارد خواهد شد.

 

مصطفی حیدری نیز در خصوص کبود آب خوزستان این‌گونه بیان می‌کند:

خوزستان تشنه است و این تشنگی یک فرق عمده‌ای دارد با بقیه استان‌ها و آن این است که مردم در کنار آب تشنه هستند. استانی که منابع آبی زیادی دارد اما بیشترین کمبود آب را در خوزستان مشاهده می‌کنیم. غیزانیه یک نمونه از این داستان است و خوزستان یک غیزانیه بزرگ است.

 

امین رضا همتی نیز درباره وضعیت استان این‌طور گفتند:

وزیر نیرو اخیراً آماری داده‌اند و بیان کردند حدوداً دوسوم خاک ایران در حال تبدیل‌شدن به بیابان است و این می‌تواند یک فاجعه‌ی زیست‌محیطی باشد که سبب می‌شود فلات ایران در ۵۰ سال آینده بخش عظیمش قابل زیست نباشد.

 

محمدحسین هفشنجانی درباره کمبود آب این‌طور به ادامه بحث می‌پردازد:

بزرگ‌ترین مشکلی که کشور با آن مواجه است ناشی یک عدم مدیریت در سیاست کلان است و بزرگ‌ترین عامل آن عدم تمکین به قانون و به نوعی آنارشیسم و هرج‌ومرج طلبی در اجرای مصوبات قانونی بوده است. در اصل ۴۵ قانون اساسی نیز این موارد به طور کامل تشریح شده است. مسئولان نظرات غیر کارشناسانه خود را به‌زور تحمیل می‌کنند و بازنده اصلی هم مردم مناطق خودشان هستند و هم منطقه‌ای که آب به آنجا منتقل می‌شود. اگر ما بخواهیم در این زمینه کاری کنیم باید قوانین جهانی و کشوری و آمایش سرزمینی را موردبررسی قرار دهیم تا به نتیجه مطلوبی برسیم. بند ۴۰ ام سیاست‌های کلی برنامه ۴ ساله جمهوری اسلامی که به تنفیذ رهبری در آبان ماه سال ۸۲ رسیده، توجه به پیامدهای سیاسی، اقتصادی، زیست‌محیطی و امنیتی انتقال آب بین‌حوزه‌ای را مهم می‌شمارد و بند «ه» ماده ۴ برنامه توسعه کشور گفته انتقال آب بین‌حوزه‌ای باید با رعایت توسعه پایدار صورت گیرد یعنی انتقال آب باید با رعایت حقوق ذی‌نفعان و رعایت حقوق مصرف‌کنندگان آب شرب و توجیه فنی، اقتصادی، زیست‌محیطی و توجه به منافع ملی صورت گیرد. به طور مثال وقتی کارخانه ذوب‌آهن در اصفهان زده می‌شود چرا باید کارخانه فولاد نیز در کنار آن زده شود وقتی ظرفیتش موجود نیس. دولت باید امکاناتی را فراهم کند تا این کارخانه‌ها به حاشیه‌ خلیج‌فارس انتقال یابند.

بازی سیاست به این شکل است که استان‌هایی که تعداد نماینده بیشتری دارند قدرت بیشتری دارند و این عامل لابی بیشتر است و با اعمال فشار طرح‌هایی را به مردم تحمیل می‌کنند که هیچ مبنایی ندارد.

 

حسین ساکت این‌طور به ادامه بحث می‌پردازد:

این که گفته شد خوزستان در کنار آب است اما آب ندارد به سیاست‌های شهرداری‌ها و استانداری‌ها برمی‌گردد و به مسئولین کشوری برنمی‌گردد که بگوییم مشکل انتقال آب این است که اگر آب به اصفهان بیاید، خوزستان آب شرب ندارد بلکه برعکس آب شرب هست به میزان کافی نیز هست. باید از مسئولان استان مطالبه شود که آقا این آب شربی که هست را به خانه‌های مردم بیاورید.

داستان انتقال آب این‌طور است که سرریز آب سدهای استان خوزستان قرار است به اصفهان اتفاق پیدا کند نه حق آب آن استان. اگر این اتفاق بیافتد نه‌تنها برای شرب بلکه برای مصارف صنعتی اصفهان نیز کافی خواهد بود.

 

مصطفی حیدری در ادامه صحبت‌های خود افزود:

بحث انتقال آب مسئله خردی نیست. بلکه مسئله کلانی است و این انتقال آب باعث مشکلات زیادی برای خوزستان شده است. از جمله برای زمین‌های کشاورزی چون اگر این زمین‌ها مورداستفاده قرار گیرند سدهای دز و کرخه نیز پاسخگوی نیاز آب آن‌ها نخواهند بود ولی این اتفاق نخواهد افتاد و آن توجهی که باید به خوزستان شود نمی‌شود. ما به‌شدت ضعف مدیریت استانی را داریم.

مسئله آب مسئله‌ای نیست که استان‌ها بتوانند آن را حل کنند بلکه باید در سطح کشوری حل‌وفصل شود.

 

 

امین رضا همتی نیز در ادامه بحث بحران آب می‌گوید:

۴ نهاد کنشگر اصلی در حوزه آب هستند؛ وزارت نیرو، جهاد کشاورزی، شورای عالی آب و سازمان محیط‌زیست. در کشور ما حدوداً ۶۴۷ سد در حال بهره‌برداری است. ۱۴۶ سد در حال عملیات اجرایی و ۵۳۷ سد در حال مطالعه هستند. این سبب افزون شدن بحران شده است. همین سدها سبب نابود شدن نخلستان‌های زیادی شده است. وزارت نیرو فقط تأمین آب برایش اهمیت دارد و برایش مهم نیست معیشت و زندگی مردم چه آسیبی می‌بیند. در این کشور فقط ما سد می‌زنیم و به فکر بحران‌های زیست‌محیطی بعد از آن نیستیم.

 

محمدحسین هفشنجانی نیز در ادامه افزود:

بحث آمایش سرزمینی تمام این مسائل را حل می‌کند. این طرح سبب می‌شود استان‌هایی که کبود آب دارند به سمت صنایع با مصرف آب بالا نروند و ظرفیت‌های دیگری در این استان‌ها فراهم گردد از جمله گردشگری. اگر بخواهیم عمق فاجعه را درک کنیم باید بگویم ۱۱ هزار لیتر مجموع مصرف آشکار و نهان برای تولید یک کیلوگرم فولاد است.

این بحث ایجاد تونل و انشعاب از سرشاخه اصلی سبب نابود شدن بافت محیطی اطراف آن می‌شود. استان ما استقلال خود را از استان اصفهان پیدا نکرده است.

 

حسین ساکت افزود:

تمام سازمان‌های مربوطه فقط به فکر خودشان هستند. ما باید بیایم بررسی کنیم و ببینیم قضیه از چه قرار است. نقش هر یک از نهادها کجاست و بتوانیم این را به طور دقیق حل کنیم؛ و راه‌حل ارائه دهیم.

 

امین رضا همتی توضیحات بیشتر خود را این‌گونه بیان کردند:

اگر چهار نهاد مسئولی که نام بردیم، سیاست خود را تأمین آب نه بلکه مدیریت آب بگذارند اتفاقات مثبتی خواهد افتاد. لزوم تغییر دیدگاه نیز در این مسئله مشاهده می‌شود به طور مثال شورای عالی آب فقط توسعه برایش مهم است و توسعه پایدار برایش اهمیت چندانی ندارد. از جمله مشکلات سازمان محیط‌زیست این است که قدرت کافی برای حل مشکلات را ندارد و نهادهای دیگر هیچ اطاعتی از این سازمان نمی‌کنند. وزارت نیرو فقط نگاه سازه‌ای به حل بحران آب دارد نه چیز دیگر. یعنی تلاش برای تأمین آب به هر قیمتی. دومین مشکل عدم توجه در محدودیت آب در انتقال بین‌حوزه‌ای و نکته مهم دیگر عدم توجه به بازچرخانی آب و مصرف دوباره آن است که وزارت نیرو هیچ توجهی به این مسائل ندارد.

از جمله مشکلاتی جهاد کشاورزی دارد می‌توان به مواردی اشاره کرد از جمله این که: توسعه کشاورزی بدون توجه به محدودیت منابع آب. اگر قرار بر این باشد کشاورزی را به هر قیمتی توسعه دهیم قطعاً کشور را با جدی‌ترین مشکلات روبه‌رو خواهد کرد و بخش دیگر این‌که هیچ سیاست‌گذاری‌ای برای مدیریت مصرف آب در بخش کشاورزی وجود ندارد شاید یک سری قوانین محدودی نوشته‌شده باشد اما هیچ سیاست بلندمدتی در این زمینه نوشته‌نشده و یا هیچ ضمانت اجرایی ندارد.

 

محمدحسین هفشنجانی ادامه بحث را این‌طور پی می‌گیرند:

اگر ما سند شیخ بهایی را به خوبی اجرا کنیم و انحرافاتی که در آن صورت گرفته را اصلاح کنیم به نفع استان چهارمحال خواهد بود. استان چهارمحال از لحاظ استفاده از آبیاری تحت‌فشار و آبیاری قطره‌ای در صدر استان‌های کشور قرار دارد؛ اما در دیگر استان‌ها این اتفاقات مشاهده نمی‌شود و حجم مصرفی آب در بخش کشاورزی هیچ مدیریتی ندارد. مورد دیگری که نیاز است بچه‌های استان اصفهان پیگیر آن باشند این است که طبق گفته استاندار این شهر بیش از ۳۳ هکتار چمن‌کاری در این استان وجود دارد، چمنی که روزی دو بار باید آبیاری شود. چه لزومی دارد در استان کویری کشور و با آن نیاز مبرم به آب، این اتفاقات بیافتد یا شالی‌کاری را می‌توان به عنوان مسئله دیگری نام برد.

طبق مصوبه هیئت دولت، در خصوص مدیریت تونل‌ها و سدها هنوز شاهدیم به استان ما واگذار نشده است.

در سفر گذشته هیئت دولت به اصفهان ۳۵۰ میلیون مترمکعب آب به این استان آزادشده در صورتی که هیچ‌کدام از مسئولین استان چهارمحال دعوت نشده بودند.

 

حسین ساکت در صحبت‌های پایانی خود افزود:

ما باید این چهار سازمان را به شکلی سازمان‌دهی کنیم که یک مسئول بالادستی داشته باشد که حرف ایشان، آخرین حرف در این حوزه باشد. یکی دیگر از مشکلات اصلی‌ای که داریم هراس دولت است که مشکلات را فقط به آینده حواله می‌دهد.

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا